Cięcie cesarskie to zabieg operacyjny, który umożliwia urodzenie dziecka przez nacięcie powłok brzusznych i macicy. W określonych sytuacjach jest najbezpieczniejszym sposobem zakończenia ciąży – a niekiedy decyzja o jego wykonaniu musi zostać podjęta bardzo szybko, ponieważ dalsze prowadzenie porodu drogami natury mogłoby stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia matki albo dziecka. Nie każde cięcie cesarskie jest jednak wykonywane z tych samych powodów. Część zabiegów planuje się jeszcze przed rozpoczęciem porodu, natomiast inne stają się konieczne dopiero w jego trakcie. Ostateczna decyzja zawsze wynika z oceny aktualnej sytuacji klinicznej.
Kiedy cięcie cesarskie jest konieczne?
Najważniejszym wskazaniem do wykonania cięcia cesarskiego jest sytuacja, w której poród drogami natury wiązałby się z istotnym zagrożeniem dla matki lub dziecka. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że cięcie cesarskie może skutecznie zapobiegać poważnym powikłaniom i zgonom okołoporodowym, jeśli istnieją ku niemu wskazania medyczne. Jednocześnie – podobnie jak każda operacja – nie powinno być wykonywane bez uzasadnienia klinicznego.
Wskazania do cięcia cesarskiego mogą pojawić się zarówno w czasie ciąży, jak i już po rozpoczęciu porodu. Dlatego nawet kobieta przygotowująca się do porodu drogami natury może w pewnym momencie usłyszeć, że bezpieczniejszym rozwiązaniem będzie operacyjne ukończenie porodu.
Nagłe cięcie cesarskie – kiedy liczy się czas?
Jedną z najważniejszych przyczyn pilnego cięcia cesarskiego jest zagrożenie życia lub zdrowia dziecka. Podczas porodu jego stan może być monitorowany między innymi za pomocą kardiotokografii, czyli KTG. Jeżeli zapis wskazuje na utrzymujące się poważne zaburzenia czynności serca płodu, a działania podejmowane w celu poprawy jego stanu nie przynoszą efektu, konieczne może być szybkie zakończenie porodu.
Bezzwłocznego działania wymagają również takie sytuacje jak wypadnięcie pępowiny, podejrzenie pęknięcia macicy czy przedwczesne oddzielenie łożyska. Polskie rekomendacje dotyczące cięcia cesarskiego wymieniają je wśród stanów, w których poród powinien zostać niezwłocznie zakończony operacyjnie.
W międzynarodowych zaleceniach sytuacje, w których istnieje bezpośrednie zagrożenie życia kobiety lub płodu, określa się jako cięcie cesarskie o najwyższym stopniu pilności. Mogą do nich należeć między innymi pęknięcie macicy, znaczne przedwczesne oddzielenie łożyska, wypadnięcie pępowiny czy ostre niedotlenienie płodu.
Brak postępu porodu a cięcie cesarskie
Cięcie cesarskie może stać się konieczne również wtedy, gdy mimo odpowiedniej czynności skurczowej poród przestaje postępować. Lekarz ocenia wówczas między innymi rozwieranie szyjki macicy, zstępowanie główki dziecka oraz czas trwania poszczególnych etapów porodu.
Sam fakt, że poród trwa długo, nie oznacza automatycznie konieczności operacji. Decyzja jest podejmowana na podstawie konkretnych kryteriów i całego obrazu klinicznego. Polskie rekomendacje wskazują między innymi, że cięcie cesarskie może być konieczne przy zatrzymaniu rozwierania szyjki macicy w aktywnej fazie porodu oraz wtedy, gdy w drugim okresie porodu przez odpowiednio długi czas nie dochodzi do zstępowania lub rotacji główki płodu.
W praktyce oznacza to, że zespół medyczny nie ocenia sytuacji wyłącznie na podstawie czasu. Znaczenie mają także stan matki, dobrostan dziecka, skuteczność skurczów i możliwość bezpiecznego kontynuowania porodu drogami natury.